Każdy z nas na co dzień styka się z różnymi wyzwaniami i trudnościami. W większości przypadków udaje nam się je pokonać, zregenerować siły i iść dalej naprzód. Zdarza się jednak, że jakieś wydarzenie całkowicie wytrąca nas z równowagi i sprawia, że nie jesteśmy w stanie tak łatwo się pozbierać. Mogą się wówczas rozwinąć tzw. zaburzenia adaptacyjne. Co to takiego? Po czym je poznać i jak sobie z nimi poradzić?
Co to są zaburzenia adaptacyjne?
Zaburzenia adaptacyjne, jak sugeruje ich nazwa, charakteryzują się niemożnością zaadaptowania się do jakiejś sytuacji. Przejawiają się zespołem symptomów behawioralnych i emocjonalnych o różnym nasileniu (w zależności od indywidualnych predyspozycji). Choć zaburzenia adaptacyjne wykazują podobieństwo do zespołu stresu pourazowego (PTSD), różnią się od niego przyczynami. W przeciwieństwie do PTSD zaburzenia adaptacyjne rozwijają się w odpowiedzi na stresory, które zwykle nie mają charakteru wydarzeń traumatycznych.
Zaburzenia adaptacyjne – przyczyny
Jakie zdarzenia mogą doprowadzić do rozwoju zaburzeń adaptacyjnych? Najprościej mówiąc, takie, które są przez daną osobę postrzegane jako przekraczające jej możliwości radzenia sobie. Warto pamiętać, że duże znaczenie ma indywidualna podatność. Sytuacja, która u jednej osoby spowoduje wystąpienie zaburzeń adaptacyjnych, u kogoś innego może wywołać jedynie przejściowy dyskomfort.
Do przyczyn zaburzeń adaptacyjnych można zaliczyć:
- zmianę miejsca zamieszkania, pracy, szkoły,
- pojawienie się nowego członka rodziny,
- utratę kogoś bliskiego (niekoniecznie w wyniku śmierci),
- rozstanie, rozwód,
- poważną chorobę – własną lub bliskiej osoby,
- problemy zawodowe, finansowe.
Objawy zaburzeń adaptacyjnych
Kiedy możemy podejrzewać, że u danej osoby wystąpiły zaburzenia adaptacyjne? Objawy są mało specyficzne (mogą się pojawiać również w przebiegu innych problemów psychologicznych). Aby można było zdiagnozować zaburzenia adaptacyjne, muszą wystąpić w okresie maksymalnie miesiąca od stresującej sytuacji. Do symptomów należą przede wszystkim:
- wycofanie z kontaktów społecznych,
- trudności ze snem (np. kłopoty z zasypianiem, wybudzanie się w nocy),
- uczucie pustki, utrata zainteresowań,
- przygnębienie, zamartwianie się, poczucie bezradności,
- niepokój, lęk, ataki paniki,
- drażliwość,
- spadek motywacji, zaniedbywanie obowiązków,
- niekiedy objawy somatyczne bez fizycznych przyczyn (bóle głowy, brzucha, spadek apetytu).
Ile trwają zaburzenia adaptacyjne i czy trzeba je leczyć?
Jeżeli u Ciebie lub bliskiej Ci osoby występują wyżej wymienione symptomy, być może specjalista stwierdzi zaburzenia adaptacyjne. Ile trwają i czy mogą ustąpić samoistnie? Na te pytania nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Przyjmuje się, że nawet nieleczone zaburzenia adaptacyjne przemijają maksymalnie do pół roku po wystąpieniu stresującego wydarzenia. Nie jest to jednak bezwzględną regułą i w przypadku wystąpienia objawów należy zawsze skonsultować się z psychologiem lub psychoterapeutą.
Warto pamiętać, że nieleczone zaburzenia adaptacyjne zawsze powodują poważne cierpienie i istotnie obniżają komfort życia. Ponadto u osób z predyspozycjami do zaburzeń psychicznych mogą się przyczynić do rozwoju m.in. depresji, napadów paniki, nadużywania substancji psychoaktywnych, a także wystąpienia myśli i zachowań samobójczych. Najkorzystniejszą drogą jest podjęcie psychoterapii, a w przypadku dużego nasilenia objawów – niekiedy włączenie leczenia farmakologicznego.
Jeżeli czujesz, że potrzebujesz wsparcia w poradzeniu sobie z trudną dla Ciebie sytuacją, nie czekaj. Zgłoś się na konsultację do specjalisty i odzyskaj kontrolę nad swoim życiem.