Osobowość, będąca względnie stałym zestawem naszych cech, kształtuje się tak naprawdę przez całe życie. Kluczowe dla jej rozwoju są jednak dzieciństwo i młodość. Tworzy się wówczas pod wpływem otoczenia i rozmaitych doświadczeń, na bazie wrodzonych predyspozycji. Osobowość może rozwinąć się prawidłowo lub w sposób zaburzony. Jednym z jej nieprawidłowych typów jest tzw. schizoidalne zaburzenie osobowości.
Osobowość schizoidalna – objawy
Być może masz w swoim otoczeniu osobę, która wydaje się żyć we własnym świecie. Nie ma przyjaciół, preferuje przebywanie w samotności, oddaje się nietypowemu hobby, jest zdystansowana i chłodna. A może obserwujesz taki sposób bycia u siebie? To mogą (lecz nie muszą!) być oznaki osobowości schizoidalnej.
Po czym poznać, że u danej osoby występuje osobowość schizoidalna? Przykłady typowych cech i zachowań obejmują m.in.:
- słabe zainteresowanie interakcjami społecznymi, samotniczy tryb życia,
- nieporadność w kontaktach z ludźmi, ograniczanie ich do minimum,
- brak potrzeby bliskości,
- ograniczoną zdolność do wyrażania emocji, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych (osoba schizoidalna może być postrzegana jako wycofana, stroniąca od spędzania czasu z innymi, ale też od konfliktów),
- uciekanie w świat wyobraźni,
- nieprzejmowanie się normami społecznymi,
- często specyficzne zainteresowania, które można praktykować w samotności (np. studiowanie encyklopedii).
Skąd się biorą zaburzenia schizoidalne?
Co sprawia, że dany człowiek rozwija osobowość schizoidalną? Jakie czynniki do niej predysponują i kiedy ryzyko wzrasta?
Schizoidalne zaburzenie osobowości to zjawisko złożone i wciąż nie do końca poznane, a badacze nie są zgodni co do przyczyn. Najczęściej wskazuje się jednak na predyspozycje natury biologicznej, na które nakładają się wczesne doświadczenia (głównie z opiekunami w dzieciństwie) i czynniki środowiskowe. Pośród przyczyn związanych z doświadczeniami pierwszych lat życia wymienia się m.in. emocjonalny chłód ze strony rodziców, przemoc, nadmierną kontrolę rodzicielską czy izolowanie społeczne. Oczywiście nie w każdym podobnym przypadku rozwinie się osobowość schizoidalna, jednak wymienione czynniki niewątpliwie zwiększają to ryzyko.
Niełatwa osobowość schizoidalna – jak postępować z członkiem rodziny, jak pomóc sobie samemu?
Być może podejrzewasz osobowość schizoidalną u siebie, a może zasłyszany gdzieś opis niepokojąco pasuje do kogoś z Twojej dalszej lub bliższej rodziny? Zastanawiasz się, czy można ułatwić funkcjonowanie takiej osobie, zaproponować leczenie?
Przede wszystkim z całą mocą trzeba podkreślić, że człowiek o osobowości schizoidalnej, choć chłodny emocjonalnie i trudny w kontakcie, w żaden sposób nie zagraża otoczeniu. Przeciwnie. Nie szuka konfliktów, nie pragnie konfrontacji, ceni spokój. Jeżeli osoba schizoidalna chce poprawić swoje relacje z innymi, rozwijać umiejętności społeczne, lepiej rozumieć emocje, może podjąć psychoterapię. Jako skuteczną wskazuje się zwykle terapię interpersonalną i behawioralną, a także trening umiejętności społecznych.
Warto przy okazji poruszyć inne ważne zagadnienie: osobowość schizoidalna a małżeństwo – jak to wygląda? Jako że człowiek o takim typie osobowości ma problemy z wyrażaniem emocji, lubi samotność i wykazuje słabe zainteresowanie bliskością (także fizyczną), związek z nim nie należy do łatwych. Jest jednak możliwy i przy dużej dozie tolerancji oraz cierpliwości może się okazać satysfakcjonujący dla obu stron.
Jeśli uważasz, że możesz mieć cechy osobowości schizoidalnej lub szukasz wsparcia dla kogoś znajomego, skontaktuj się z terapeutą, który zaproponuje najwłaściwszą w danej sytuacji drogę do poprawy funkcjonowania.